30 Nisan 2011 Cumartesi

Qlü­ko­za­nı, pro­tei­ni, nat­riu­mu ayı­ra bi­lən böy­rək­lər ya­ra­dı­lı­şın açıq də­li­li­dir

İki böy­rə­yi­miz hə­ya­tı­mız bo­yun­ca or­qa­niz­mi­miz­də hə­rə­kət edən qa­nı tə­miz­lə­yir. Süz­gəc­dən ke­çir­di­yi mad­də­nin bir his­sə­si­ni ye­ni­dən or­qa­niz­mə qay­ta­rır, yer­də qa­lan his­sə­si­ni isə fay­da­sız ol­du­ğu üçün or­qa­nizm­dən kə­nar­laş­dı­rır. Gö­rə­sən böy­rək­lə­rin pro­tei­ni, si­dik cöv­hə­ri­ni, nat­riu­mu, qlü­ko­za­nı və baş­qa­la­rı­nı bir-bi­rin­dən ne­cə ayır­dı­ğı­nı bi­lir­si­niz­mi?

Böy­rək­lər­də on­la­ra gə­lən qa­nın tər­ki­bin­də­ki mad­də­lə­ri sü­zən «qlo­me­ru­la» ad­lı ka­pil­yar­lar­dan iba­rət olan yu­maq şək­lin­də bir sis­tem var. Bu­ra­da­kı ka­pil­yar­lar or­qa­niz­mi əha­tə edən baş­qa ka­pil­yar­lar­dan üç­qat­lı sa­rıl­ma­sı ilə fərq­lə­nir. Be­lə­lik­lə, bu üç tə­bə­qə böy­rək­lər­də han­sı mad­də­nin sü­zü­lüb or­qa­nizm­dən kə­nar edi­lə­cə­yi­ni, han­sı­nın isə ye­ni­dən qa­na qa­rı­şa­ca­ğı­nı bö­yük diq­qət və də­qiq­lik­lə qərara alır. La­kin oxu­du­ğu­nuz bu cüm­lə­də­ki mü­hüm bir de­ta­la diq­qət edin. Bir hü­cey­rə­nin di­va­rı özü­nə gə­lən ma­ye­nin için­də­ki bü­tün mad­də­lə­ri məhz nə­yi öl­çü me­ya­rı gö­tü­rə­rək və məhz han­sı me­xa­nizm əsa­sın­da ye­ni­dən mü­əy­yən edib on­la­rın han­sı ye­rə get­mə­lə­ri­nin la­zım ol­du­ğu­nu qə­rar­laş­dı­rır? Böy­rə­yə gə­lən qa­nın tər­ki­bin­də qlü­ko­za, bi­kar­bo­nat, nat­ri­um, xlor, si­dik cöv­hə­ri və ke­ra­tin ki­mi bir çox mad­də­lər var. Böy­rək bu mad­də­lə­rin bə­zi­lə­ri­ni tam şə­kil­də, bə­zi­lə­ri­nin isə bir his­sə­si­ni or­qa­nizm­dən kə­nar­laş­dır­dı­ğı hal­da di­gər bir his­sə­si­ni də ta­ma­mi­lə qa­na gön­də­rir. Bir ət par­ça­sı bu mad­də­lə­rin han­sı­nın nə qə­dər kə­nar­laş­dı­ra­ca­ğı­nı ne­cə mü­əy­yən edi bi­lir? Bu sua­lın ca­va­bı hə­min ət par­ça­sı­nın qü­sur­suz bir qu­ru­luş­la ya­ra­dıl­ma­sı­dır.

Qlo­me­rul­la­rın seç­mək ki­mi föv­qə­la­də xü­su­siy­yət­lə­ri ma­ye­nin tər­ki­bin­də olan mo­le­kul­la­rın elekt­rik yük­lə­ri və bö­yük­lük­lə­ri ilə bağ­lı ola­raq tən­zim­lə­nir. Yə­ni qlo­me­rul­lar ma­ye­nin tər­ki­bin­də qa­rı­şıq hal­da olan nat­ri­um­la qlü­ko­za­nın mo­le­kul ağır­lı­ğı­nı he­sab­la­ma və pro­te­in­lə­rin ne­qa­tiv elek­trik yük­lü ol­duq­la­rı­nı müəyyən edə bilmə qa­bi­liy­yə­ti­nə ma­lik­dir. Be­lə­lik­lə, or­qa­nizm üçün hə­ya­ti əhə­miy­yə­tə ma­lik olan pro­te­in­lər or­qa­nizm­dən kə­nar edil­mə­yə­rək ye­ni­dən ge­ri qay­ta­rı­lır­lar.

Bəs siz­cə, ka­pil­yar­lar­dan iba­rət qu­ru­lu­şa ma­lik olan qlo­me­rul­lar nə kim­ya, nə fi­zi­ka, nə də bio­lo­gi­ya üz­rə təh­sil al­ma­ma­la­rı­na bax­ma­ya­raq be­lə bir yük­sək qa­bi­liy­yə­ti ne­cə əl­də edir­lər? Qlo­me­rul­lar on­la­rı ya­ra­dan Al­la­hın il­ha­mı ilə hə­rə­kət et­dik­lə­ri­nə gö­rə be­lə bir qa­bi­liy­yə­tə ma­lik olub funk­si­ya­la­rı­nı qü­sur­suz ola­raq ye­ri­nə ye­ti­rir­lər. Süz­gəc­dən ke­çir­dik­lə­ri heç bir mad­də tə­sa­dü­fən se­çil­mir. Əgər tə­sa­dü­fən se­çil­səy­di­lər, bu şü­ur­suz var­lıq­lar doğ­ru mo­le­ku­lu ta­pa­na qə­dər or­qa­niz­mim­zin öz var­lı­ğı­nı sağ­lam bir şə­kil­də da­vam et­dir­mə­si müm­kün ol­maz­dı.

La­kin bü­tün bu də­lil­lə­rə bax­ma­ya­raq dar­vi­nist­lər tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nə elə möh­kəm alu­də­çi­lik­lə bağ­lı­dır­lar ki, hə­qi­qət­lə­ri gör­mür­lər. Öz­lə­ri­ni və baş­qa in­san­la­rı hər şe­yin tə­sa­düf ol­du­ğu­na inan­dı­ra­raq ağıl­dan, mən­tiq­dən və el­mi­lik­dən ta­ma­mi­lə uzaq­la­şır­lar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder