Or­qa­niz­min giz­li dəs­tə­yi: mə­də­al­tı və­zi (pank­re­as)

Gö­zəl bir şam ye­mə­yi ye­di­yi­ni­zi tə­səv­vür edək. Ola bil­sin ki, müx­tə­lif qi­da­lar­dan təş­kil olun­muş bu ye­mə­yi ne­cə həzm edə­cə­yi­ni­zi in­di­yə qə­dər heç ağ­lı­nı­za gə­tir­mə­mi­si­niz. Hət­ta ola bil­sin ki, bu qi­da­la­rın hər bi­ri­nin müx­tə­lif en­zim­lər­lə pro­ses­lə­ri ye­ri­nə ye­tir­dik­lə­ri­ni də bil­mir­si­niz. Əl­bət­tə, bu sa­hə­də təh­sil al­ma­mış bir in­sa­nın be­lə mə­lu­mat­la­ra ma­lik ol­ma­ma­sı tə­bii­dir. La­kin or­qa­niz­mi­miz­də olan bir or­qan bü­tün bu mə­lu­mat­la­ra ma­lik­dir. Bu or­qan han­sı qi­da­nın han­sı şə­kil­də həzm edi­lə­cə­yi­ni bi­lir. Heç bir qa­rı­şıq­lıq və qü­sur ol­ma­dan, ən uy­ğun za­man­da, ən doğ­ru kim­yə­vi şi­rə­lə­ri qi­da­la­ra gön­də­rir. Bu or­qan mə­də­al­tı və­zi­dir.

Mə­də­al­tı və­zi or­qa­nizm­də­ki ən mü­hüm or­qan­lar­dan bi­ri­dir. Mə­də­al­tı və­zi da­mar­lar­da axan qa­nın tər­ki­bin­də­ki şə­kər mo­le­ku­lu­nun miq­da­rı­nı tən­zim­lə­yir. Əgər qa­nın tər­ki­bin­də­ki şə­kər mo­le­ku­lu­nun miq­da­rı aza­lar­sa, mə­də­al­tı və­zi dər­hal bu miq­da­rı ar­tı­ra­raq bu­nun qar­şı­sı­nı alır və bu təd­bir­lər in­sa­nın hə­ya­tı­nı qo­ru­yur. Əgər şə­kər mo­le­ku­lu­nun miq­da­rı ar­tar­sa, bu də­fə də qa­nın tər­ki­bin­də­ki şə­kə­rin miq­da­rı­nı azalt­maq üçün təd­bir­lər gö­rür.

Mə­də­al­tı və­zi həzm sis­te­mi­nə gön­dər­di­yi en­zim­lər­lə də in­san hə­ya­tın­da mü­hüm rol oy­na­yır. Ba­ğır­saq­la­rın  tə­rə­fin­dən par­ça­lan­ma­sı­nın qar­şı­sı­nı alan en­zim­lər də mə­də­al­tı və­zi tə­rə­fin­dən ha­sil edi­lir.

Bü­tün bu funk­si­ya­la­rı ay­rı-ay­rı­lıq­da təd­qiq et­sək, bəl­kə də heç diq­qə­ti­mi­zi cəlb et­mə­yən bir or­qa­nın bi­zim üçün nə qə­dər şü­ur­lu və plan­lı şə­kil­də hə­rə­kət et­di­yi­ni, bi­zi müt­ləq ölüm­dən xi­las edən qü­sur­suz bir sis­te­mə sa­hib ola­raq ya­ra­dıl­dı­ğı­nı gö­rə­rik.

Həzm sis­te­min­də mə­də­al­tı və­zi­nin fəa­liy­yə­tə baş­la­ma­sı xü­su­si bir xə­bər va­si­tə­si­lə baş ve­rir. Mə­də­də həzm pro­ses­lə­ri da­vam et­di­yi hal­da xü­su­si bir mad­də olan «xo­le­sis­to­ki­nin» qa­nın tər­ki­bi­nə keç­mə­yə baş­la­yır. Bu en­zi­min qan­da mü­əy­yən bir sə­viy­yə­yə gəl­mə­si mə­də­al­tı və­zi­yə xə­bər­dar­lıq edir. Bu xə­bər­dar­lıq mə­də­al­tı və­zi­yə funk­si­ya­sı­nın vax­tı­nı çat­dı­ğı­nı bil­di­rir və mə­də­al­tı və­zi par­ça­la­yı­cı mad­də­lə­ri oni­ki­bar­maq ba­ğır­sa­ğa if­raz et­mə­yə baş­la­yır.