31 Mart 2011 Perşembe

İn­san bu ide­al sis­te­mə gö­rə ki­mə borc­lu­dur?



Tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si in­san or­qa­niz­mi­nin mil­yon il­lər ər­zin­də ki­çik mər­hə­lə­lər ke­çə­rək bu­gün­kü və­ziy­yə­tə gəl­di­yi­ni id­dia edir. Bu­nun da mə­na­sı be­lə­dir: in­san or­qa­niz­min­də­ki or­qan­la­rın bir qis­mi bir za­man möv­cud ol­ma­yıb, la­kin bir müd­dət son­ra tə­ka­mül nə­ti­cə­sin­də ya­ra­nıb.

Be­lə bir id­dia­nın əs­la qey­ri-müm­kün ol­du­ğu­nu bil­mək üçün ye­ni­dən hor­mon­la­ra aid ver­di­yi­miz mi­sal­la­ra nə­zər ye­ti­rək. Mə­sə­lən, in­san or­qa­niz­min­də­ki kal­siu­mun mü­əy­yən ta­raz­lıq­da qal­ma­sı­nı tə­min edən sis­te­min fəa­liy­yət gös­tər­mə­si üçün bir-bi­rin­dən ay­rı olan bir çox müs­tə­qil amil ey­ni vaxt­da möv­cud ol­ma­lı­dır. Möv­cud amil­lər­dən bi­ri­nin, mə­sə­lən, pa­ra­hor­mo­nun ça­tış­maz­lı­ğı bü­tün sis­te­min sı­ra­dan çıx­ma­sı­na sə­bəb ola bi­lər. Bu hal baş­qa hor­mo­nal və­zi­lə­rə və on­la­rın ha­zır­lan­ma­sı­na da aid­dir. Mə­sə­lən, böy­rə­küs­tü və­zi­lər­dən if­raz olu­nan bir hor­mo­nun (al­dos­te­ron) yox­lu­ğu müt­ləq ölüm de­mək­dir. Be­lə olan hal­da böy­rə­küs­tü və­zi­nin mü­əy­yən za­man ər­zin­də təd­ri­cən, ya­vaş-ya­vaş in­ki­şaf et­di­yi­ni dü­şün­mək ol­maz, çün­ki bu və­zi ol­ma­dan in­sa­nın hə­ya­tı­nı da­vam et­dir­mə­si müm­kün de­yil.

Ey­ni za­man­da mə­də­al­tı və­zi­yə və in­su­li­nə ma­lik ol­ma­yan bir in­san or­qa­niz­mi­nin də ya­şa­ma­sı qey­ri-müm­kün­dür. Tə­səv­vür edək ki, mə­də­al­tı və­zi­si ol­ma­yan bir ya­rı­min­san mil­yon il­lər bun­dan əv­vəl yer üzün­də gə­zir. Hə­min in­sa­nın ba­şı­na nə gə­lər­di? Bu­nun ca­va­bı çox sa­də­dir: ilk şə­kər­li qi­da­nı ye­yən­dən dər­hal son­ra ko­ma və­ziy­yə­ti­nə dü­şər və ora­da­ca ölər­di.

Biz ye­nə də bə­zi­lə­ri­nin çox «şü­ur­lu» bir pəh­riz sax­la­ya­raq (bu, əs­lin­də müm­kün de­yil, çün­ki ye­di­yi­miz qi­da­la­rın ək­sər his­sə­sin­də şə­kər var) ya­şa­dı­ğı­nı qə­bul edək. Bu za­man be­lə bir su­al­la qar­şı­la­şa­rıq: gö­rə­sən bu xə­ya­li «in­san ata­la­rı» mə­də­al­tı və­zi­yə və in­su­li­nə ne­cə ma­lik ol­du­lar?

Gö­rə­sən bir gün bir in­san çı­xıb «ar­tıq bu şə­kər mə­sə­lə­si­ni həll et­mək la­zım­dır, yax­şı­sı bu­dur ki, mə­də­nin al­tın­da bir ye­rə bir or­qan yer­ləş­di­rək və bu or­qan qan­da­kı şə­kə­ri tən­zim­lə­yən bir hor­mon if­raz et­sin» de­di­mi? Son­ra özü­nü məc­bur edə­rək hə­qi­qə­tən mə­də­si­nin al­tın­da bir mə­də­al­tı və­zi ya­rat­dı­mı? İn­su­li­nin han­sı for­ma­ya ma­lik ol­du­ğu­nu he­sab­la­yıb son­ra da hə­min for­mu­lu mə­də­al­tı və­zi­yə öy­rət­di­mi?

Yox­sa gün­lə­rin bi­rin­də çox «uğur­lu» bir mu­ta­si­ya olub da mə­də­al­tı və­zi­si ol­ma­yan bu xə­ya­li ya­rı­min­san­lar­dan bi­ri­nin DNT-sin­də­ki bir po­zun­tu nə­ti­cə­sin­də bir­dən or­ta­ya tam tə­şək­kül et­miş for­ma­da mə­də­al­tı və­zi və in­su­lin hor­mo­nu çıx­dı?

La­kin bu «ide­al» mu­ta­si­ya da ki­fa­yət et­məz­di. Həm­çi­nin qan­da­kı şə­kər nis­bə­ti­ni da­im nə­za­rət al­tın­da sax­la­ya­caq, la­zım olan­da mə­də­al­tı və­zi­yə in­su­lin if­raz et­mək əm­ri ve­rə­cək, la­zı­mi qə­dər in­su­lin if­raz et­dik­dən son­ra isə «da­yan» əm­ri ve­rə­cək bir qə­rar me­xa­niz­mi bey­nin mü­əy­yən bir kün­cün­də baş­qa bir «tə­sa­düf» nə­ti­cə­sin­də və mə­də­al­tı və­zi ilə ey­ni vaxt­da ya­ran­ma­lı idi.

Bu elm­dən uzaq sse­na­ri­dən də mə­lum olur ki, or­qa­niz­min baş­qa sis­tem­lə­rin­də ol­du­ğu ki­mi hor­mo­nal sis­te­min də tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nin id­dia et­di­yi şə­kil­də təd­ri­cən ya­ran­ma­sı qey­ri-müm­kün­dür. Mü­əy­yən dövr ər­zin­də in­ki­şaf edən tə­sa­düf­lə­rin və ya hər han­sı bir baş­qa xə­ya­li tə­ka­mül me­xa­niz­mi­nin hü­cey­rə­lə­rə qan­da­kı mad­də­lə­ri müa­yi­nə et­mə, bu müa­yi­nə­lə­rə gö­rə qə­rar qə­bul et­mə, fa­si­lə­siz ola­raq baş­qa or­qan­la­ra siq­nal­lar ver­mə və döv­riy­yə­yə qoş­ma, əla­qə sax­la­yar­kən xü­su­si mə­lu­mat­lar­dan (hor­mon­lar­dan) is­ti­fa­də et­mə ki­mi qa­bi­liy­yət­lər ver­mə­si müm­kün de­yil.

Bu qü­sur­suz sis­te­mi ya­ra­dan, hər bir de­ta­lı la­zı­mi şə­kil­də mü­əy­yən edən qüv­və son­suz elm sa­hi­bi olan Uca Al­lah­dır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder