Səfər davam edir

Ar­te­ri­al da­mar­la­rın qu­ru­lu­şu nə­zər­dən ke­çi­ril­dik­dən son­ra ye­ni­dən sə­fə­ri­mi­zə qa­yı­daq. Aor­ta ar­te­ri­ya­la­rı­nı iz­lə­yən da­mar­lar iki müx­tə­lif is­ti­qa­mə­tə doğ­ru yö­nə­lir. Yu­xa­rı­ya doğ­ru ge­dən qan be­yin və qol­la­rın, aşa­ğı­ya ge­dən qan isə or­qa­niz­min yer­də qa­lan his­sə­si­nin eh­ti­ya­cı­nı ödə­yir. Sə­fə­ri­mi­zə or­qa­niz­min aşa­ğı tə­rəf­lə­ri is­ti­qa­mə­tin­də da­vam et­di­yi­mi­zi tə­səv­vür edək.

Bu yol üzə­rin­də qa­ra­ci­yə­rə, mə­də­yə, na­zik ba­ğır­sa­ğa, böy­rək­lə­rə və ayaq­la­ra ge­dən bir çox do­lan­bac­lar var. Yol­la irə­li­lə­dik­cə için­də ol­du­ğu­nuz da­ma­rın şa­xə­lən­di­yi­ni və get­dik­cə da­ral­dı­ğı­nı gö­rə bi­lər­si­niz. Bu say­sız-he­sab­sız şa­xə­lər or­qa­niz­min ən in­cə yer­lə­ri­nə qan da­şı­yan ki­çik ka­pil­yar­lar­dır. Bun­lar­dan bi­ri­nin içi­nə da­xil olub irə­li­lə­yən­də için­də yer­ləş­di­yi­niz da­ma­rın da­ral­dı­ğı­nı gö­rər­si­niz. Ar­tıq ar­te­ri­ya­la­rın de­yil, ka­pil­yar­la­rın için­də­si­niz (ka­pil­yar­la­rın dia­met­ri 0,006 mm-dir).

Bir müd­dət son­ra da­mar o qə­dər da­ra­lır ki, bu­ra­dan yal­nız bir erit­ro­sit hü­cey­rə­si­nin çə­tin­lik­lə ke­çə bi­lə­cə­yi qə­dər ki­çik olur. Sə­fə­rin bu ye­rin­də ət­ra­fı­nız­da­kı hü­cey­rə­lər­də sü­rət­li bir mü­ba­di­lə­nin ol­du­ğu­nu hiss edə bi­lər­si­niz. Erit­ro­sit hü­cey­rə­lə­ri uzun sə­fər­lə­ri bo­yu da­şı­dıq­la­rı çox mü­hüm yük­lə­ri­ni təh­vil ver­mə­yə baş­la­yır­lar. Da­şı­dıq­la­rı ok­si­gen mo­le­ku­lu­nu ok­si­ge­nə eh­ti­ya­cı olan hü­cey­rə­lə­rə ve­rir və hü­cey­rə­lə­rin ha­sil et­di­yi kar­bon­di­ok­si­di alır­lar. Qa­nın da­şı­dı­ğı qi­da mo­le­kul­la­rı da bu yer­də ey­ni qay­da ilə eh­ti­ya­cı olan hü­cey­rə­lər tə­rə­fin­dən alı­nır. Bu, hü­cey­rə üçün hə­ya­ti əhə­miy­yət­li bir mü­ba­di­lə­dir. Ar­tıq ge­ri dön­mə za­ma­nı ça­tıb.

Ok­si­ge­ni­ni iti­rən erit­ro­sit­lə­rin rən­gi açıq qır­mı­zı­dan tünd qır­mı­zı­ya çev­ri­lir. Yol­da irə­li­lə­dik­cə da­mar­lar ye­ni­dən ge­niş­lən­mə­yə baş­la­yır. Baş­qa ka­pil­yar­lar­dan gə­lən kar­bon­di­ok­sid yük­lü erit­ro­sit­lər də sə­fə­rə qo­şu­lur və qa­nın həc­mi ar­tır. Ar­tıq ka­pil­yar­lar­dan ay­rı­lır və yo­lu­nu­za ve­na­lar­da da­vam edir­si­niz.