1 Ağustos 2012 Çarşamba

Axına nəzarət edən kompüter

Qan döv­ra­nı­nın çox ma­raq­lı və mü­hüm bir xü­su­siy­yə­ti də var. Qan döv­ra­nı sis­te­mi bə­sit bir bo­ru sis­te­mi ki­mi ma­ye­ni tək­cə ötür­mür, zə­ru­ri hal­lar­da həm də han­sı or­qa­na nə qə­dər qan get­mə­si la­zım ol­du­ğu­nu tən­zim­lə­yir.
Bu, çox hey­rə­ta­miz bir mə­lu­mat­dır. Bir bo­ru sis­te­mi için­də axan ma­ye­nin əsa­sən han­sı or­qa­na çat­ma­sı­nın la­zım ol­du­ğu­nu mü­əy­yən edir və zə­ru­ri tən­zim­lə­mə­lə­ri apar­maq işi­ni öz üzə­ri­nə gö­tü­rür. Bu sis­tem bə­zən da­ra­la­raq, bə­zən də ge­niş­lə­nə­rək qa­nın get­mə­si la­zım olan ün­va­nı də­yiş­di­rə bi­lir.
Bu­na nü­mu­nə ola­raq bey­nin qan eh­ti­ya­cı­nı gös­tə­rə bi­lə­rik. Be­yin or­qa­nizm­də­ki bü­tün pro­ses­lə­rə nə­za­rət et­di­yi­nə gö­rə qa­na sa­bit eh­ti­ya­cı olan bir or­qan­dır.
Bey­nin qan eh­ti­ya­cı nə­yin ba­ha­sı­na olur­sa ol­sun ödən­mək­də da­vam et­mə­li­dir. Bir qa­nax­ma nə­ti­cə­sin­də bü­tün di­gər or­qan­la­rın qan təc­hi­za­tı da­yan­sa da bir çox si­nir­lər be­yi­nə qan çat­dı­rıl­ma­sı üçün hə­rə­kə­tə gə­lir və da­mar­la­rın dia­met­ri bu­na gö­rə ni­zam­la­nır.
Bə­zi or­qan­la­ra ge­dən da­mar­lar mü­vəq­qə­ti ola­raq döv­riy­yə­dən çı­xa­rı­lır və qan axı­mı­nın be­yi­nə ge­dən da­mar­la­ra is­ti­qa­mət­lən­di­ril­mə­si tə­min edi­lir.

Tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nin mü­da­fiə­çi­lə­rin­dən olan Su­san Schie­fel­be­in «The İnj­re­dib­le Mac­hi­ne» ad­lı ki­ta­bın­da da­mar sis­te­mi­ni in­ki­şaf et­miş kom­pü­te­rə bən­zə­də­rək be­lə ya­zır:
«Ürək və qan da­mar­la­rı or­qa­niz­min eh­ti­yac­la­rı­nı ödə­mək üçün qan axı­mı­nı sü­rət­lən­dir­mək və ya aşa­ğı sal­maq­dan baş­qa da funk­si­ya­lar da­şı­yır. Qır­mı­zı ça­yı müx­tə­lif to­xu­ma­la­ra, fərq­li təz­yiq­lər­də və müx­tə­lif iş­lər ye­ri­nə ye­ti­rə­rək da­şı­yır­lar. Qan ye­mək ye­di­yi­miz za­man mə­də­miz­də, üz­dü­yü­müz za­man ağ­ci­yər­lə­ri­miz­də və əzə­lə­lə­ri­miz­də, oxu­du­ğu­muz za­man bey­ni­miz­də top­la­nır. Da­mar sis­te­mi me­ta­bo­liz­min bu də­yiş­kən eh­ti­yac­la­rı­nı ödə­mək üçün bir kom­pü­ter ki­mi mü­vəf­fə­qiy­yət­lə fəa­liy­yət gös­tə­rir, son­ra isə heç bir kom­pü­te­rin ba­car­ma­dı­ğı ki­mi re­ak­si­ya ve­rir».
Şüb­hə­siz ki, kom­pü­ter sis­tem­lə­ri ilə mü­qa­yi­sə edi­lən bu sis­tem tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nin id­dia et­di­yi ki­mi, kor-ko­ra­nə, tə­sa­düf­lər nə­ti­cə­sin­də de­yil, Al­la­hın ya­rat­ma­sı nə­ti­cə­sin­də möv­cud ol­muş­dur.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder